![]() |
|
جمع اژدها چیست؟ - نسخه قابل چاپ +- My Xtech Forums (http://www.myxtech.ir/forum) +-- انجمن: فرهـنـگ و ادب (/forumdisplay.php?fid=3) +--- انجمن: ادبیات ایران و جهان (/forumdisplay.php?fid=9) +--- موضوع: جمع اژدها چیست؟ (/showthread.php?tid=2323) |
جمع اژدها چیست؟ - dadashmohsen - ۱۰-۱۲-۱۳۹۰ ۰۳:۵۶ عصر ![]() استاد محمدتقی بهار درجلد اول سبک شناسی (ص۴)در تعریف اژدها چنین نوشته است: اژدها یا اژدهاک از نام های بسیار قدیم ایرانی است و لقب مار سه سر بزرگی بوده که مردم را می خورده و دیری بر ایرانیان مسلط بوده است.فریدون بزرگ زاده ایرانی به دستیاری کاوه آهنگر او را گرفت و در کوه دماوند زندانی کرد . این اژدها در آخرالزمان از آن کوه رها شده، به آزار و کشتن خلق جهان مبادرت خواهد کرد.گرشاسپ که به امر اهورامزدا خفته است ظهور کرده اژدها را خواهد کشت. به اعتقاد نگارنده با توجه به تعریف فوق، اژدها «اسم خاص » است و اسم خاص جمع بسته نمی شود؛یعنی، نمی توان گفت ؛ رخش ها یا ذوالفقارها . البته به این نکته نیز باید توجه کرد که در تطور واژه ها، برخی اسم های خاص به مرور زمان تبدیل به اسم عام می شوند. مانند واژه های زیراکس یا ساندیس که نام خاص محصولی بوده که امروز عمومیت یافته اند. اژدها نیز دارای چنین وضعیتی است و به مرور زمان به صورت کنایی یا لغوی معنای عام پیدا کرده است اما با این وجود همچنان با علایم جمع ( ها، ان ، ین و...)قابل جمع بستن نیست و برای بیان تعداد ، معمولاً با صفت های شمارشی همراه می شوند مثل: دو اژدها ، سه اژدها و... ؛؛ - بینام و نشون - ۱۹-۳-۱۳۹۱ ۰۸:۰۸ عصر . معذرت می خوام اما چند نکته .. آقای بهار در کتاب سبک شناسی این تعریف را برای کلمه " اژی دهاک " قرار داده و نه " اژدها " . و در آخر حرفشون بعد از آوردن این تعریف برای کلمه اژی دهاک می گوید که اژدها از کلمه اژی دهاک متطوّر شده . که البته این یک نظر هست مانند نظر های دیگه که بیان می کنم . پس اژدها اسم خاص نیست . تعریفی که آقای بهار گذاشتند و گفتند که اژی دهاک نام یک مار سه سر بوده ، این برگرفته از مفاهیم اوستا و داستان های کهن دیگه هست . که طبق همین گفته در کوه دماوند زندانیش می کنن و باز طبق داستان های آخر الزمان های ایرانی ، در آخر دنیا از آنجا آزاد شده و همراه با گرگی که اون هم داستان های آخرالزمانی داره دوباره بر می گردن و زمین رو نابود می کنن . در شاهنامه اژی دهاک رو به عنوان ضحاک می شناسیمش . میگن اژی همون اژدر بوده و ضحاک از دهاک گرفته شده و اژی دهاک میشه همون ضحاک ماردوش . ( که در تاپیک داستان های شاهنامه توضیح خواهم داد ) . این شخص که یک انسان بوده رو هم می گیرنش و در همان دماوند زندانیش می کنن . پس می تونیم بگیم اژدها هیچ ربطی به اژی دهاک نداشته . کلمه اژدها وجود داشته اما به چه صورت ؟! نظری هست که میگه ، در قدیم به مار می گفتند اژدر . مار ها عادت دارند وقتی هوا کمی سرد باشه اگر آفتابی پیدا کنند خودشون رو زیر اون پهن کرده و حمام افتاب می گیرن . تو این مواقع معمولا گروهی با هم جمع میشن ، زیر آفتاب توی هم می لولن . انسان هایی که با اونها مواجه می شدن ، موجودی می دیدن که چند سر و چند دم داره . وقتی چند تا مار بودن میگفتن اژدر ها . و بعد این کلمه به مرور به اژدها تبدیل شده و گفتند که اژدها موجودیه که چند سر داره . گروهی از مارها قابلیت پرتاب زهر خودشون رو دارن . این هم می تونه باعث به وجود اومدن خاصیت پرتاب آتش اژدها شده باشه . از طرف دیگه امید عطایی عقیده داره که اژدها از تاثیر دیدن ستاره های دنباله دار و شهاب سنگ ها به وجود اومده . توضیح میده که این سنگ هایی که به دنبال خود ردی آتشین داشتند و با برخورد با زمین همه جا را به آتش می کشیدند و همینطور دارای گازهای سمی بودند باعث به وجود اومدن افسانه اژدها شده . اژدها مانند تمام اسم های موجودات دیگر ، اسم عامه . اسم یک موجود خاص نبوده . مثلا بگیم این پلنگ هست و این پلنگه اسمش دوفا هست . بعد بگیم دوفا اسم خاصه . پس اژدها جمع بسته میشه . منتها چون آخرش ها داره ، جالب نیست بگیم اژدها ها . از جهت دیگه چون افسانه بوده و این کلمه کاربرد خیلی زیادی در میان عامه مردم نداشته و معمولا اون ها رو به تعداد در داستان ها استفاده نمی کردند ، جمع این کلمه زیاد به کار نرفته . اما در داستان های امروزی مثلا میگن نبرد اژدهایان . از طرف دیگه این نیست که همیشه اسم خاص جمع بسته نشه . اگر همون اسم خاص در جایگاه عام قرار بگیره جمع بسته میشه . با همون علایم جمع بستن معمولی . مثلا حسن اسم خاصه اما اگر جایی تعداد زیادی شخص با اسم حسن وجود داشته باشه ، می تونیم بگیم مثلا : حسن ها بیان اینجا . یا ما می خوایم به حسن ها جایزه بدیم . حتی همون کلمه رخش . حالا مثالم رو با این اسم نمی زنم . اما فرض کن مثلا یک شیر اسمش دِبیرا هست . دِبیرا هم مثل رخش یه اسم خاصه . تنها یک شیر بوده که اسمش دِبیرا بوده . مثلا داستان این شیر این هست که برای موجودات جنگل کلی فداکاری می کنه و می خواد جلوی انسان هایی که قصد نابودی جنگلشون رو دارن بگیره . اما تو این راه کشته میشه . ما حالا می گیم حرکت و مرگ اون تاثیر خیلی زیادی روی دیگر حیوانات گذاشت . و با مرگ دِبیرا ، دِبیراهای زیادی جایش را گرفتند . یه استعاره هست . بقیه موجودات دِبیرا نبودن . اما دِبیرا تبدیل به یک سنبل میشه و کار بقیه موجودات که ادامه دهنده راه اون هستند استعاره به این سنبل میشه . مثل اونجا که میگن : من امثال این اشعری ها را زیاد دیده ام . مرا از چه می ترسانی ! ببخشید که زیاد دخالت کردم . |